San Pietro: piazza en Campo Santo Teutonico

Het plein voor de Sint Pieter is niet alleen zo indrukwekkend en harmonisch vanwege de in het ontwerp toegepaste vormen maar ook vanwege de hoogteverschillen.

De vormen: vanuit de basiliek gezien: eerst een trapeziumvormig voorplein, met de lange zijde aan de kant van de kerk, dus enigszins toelopend naar voren, en dan de opening naar een groot ovaal plein: een rechthoek met aan weerszijden een halve cirkel. Van boven lijkt de combinatie van de beide door kolonnades omrande pleinen op een sleutel, de sleutel van Petrus. Ook op open armen die het kerkvolk omhelzen. En daarna de majestueuze kaarsrechte brede Via della Conciliazione (“verzoening”) tot aan de Tiber. De weg moet een visualisatie zijn van de goede relatie tussen de Italiaanse Staat en het Vaticaan, na de moeizame totstandkoming van het Verdrag van Lateranen (1929), dat die relatie regelt.

De hoogteverschillen: vanaf de Tiber gezien: eerst de Via della Conciliazione die licht omhoog loopt. Dan het ovale plein in de vorm van een soepbord met dieper middelpunt; in het lage middelpunt staat de obelisk. Dan het voorplein dat weer lichtelijk omhoog loopt, naar de kerk die op zich weer op een verhoging staat.

Alles bedoeld om grootsheid en verhevenheid te benadrukken.

Over de obelisk die midden op het plein staat is er nog een mooi verhaal: die is in 1586 rechtop op zijn plaats gezet, en daarvoor waren natuurlijk nog niet de telescopische hijskranen van vandaag beschikbaar. Er bestaat een mooie gravure waarop je ik weet niet hoeveel houten hijstoestellen met paarden en mannetjes met kabels bezig ziet. De toenmalige Paus, Sixtus V, zag wel in dat uiterste aandacht bij dit karwei geboden was en gelastte dat iedereen zijn kop moest houden, met als sanctie de doodstraf. Op een gegeven moment dreigden bij het hijsen de kabels te breken, en waagde iemand het met gevaar voor eigen leven te roepen: “maak de touwen nat”. Dat redde de zaak. Hij is niet gedood.

Als je met je gezicht naar de basiliek staat kun je links onder de kolonnade door naar de Piazza del Sant’Ufficio lopen. Daar is een eenzame security check en er staan Zwitserse gardeniers die je desgevraagd doorverwijzen naar het Campo Santo Teutonico. Dat is een begraafplaats voor pelgrims en voor in Rome verblijvende vreemdelingen uit “Franken”: Duitsers, Nederlanders en Vlamingen. De begraafplaats is in handen van de “Erzbruderschaft zur Schmerzhaften Mutter Gottes”, waarvan ik niet zou weten hoe je dat moet vertalen. Het is een broederschap van vooral hoge geestelijken en leken uit Duitsland en de Lage Landen die functies in Rome hebben vervuld en graag in Rome begraven willen worden. Het recht om hier begraven te worden hebben de leden van de broederschap en hun familieleden. Ook leden van de Zwitserse Garde mogen hier begraven worden. Het zijn vooral Duitse namen die je ziet, hier en daar ook een Nederlandse (bijvoorbeeld Dr. Schaepman uit Tubbergen).