Palazzo Doria Pamphili

Geen verhaal over het indrukwekkende interieur en de kunstcollectie van dit midden in Rome gelegen palazzo (een absolute must) maar over de intrigerende familie Doria Pamphili (of Pamphilj, waarom dat hier en daar zo raar geschreven wordt is nergens te vinden). Eigenlijk is de naam van de familie: Doria Pamphili Landi, maar Landi wordt meestal weggelaten. Beide families, Doria en Pamphili waren van oorsprong al rijke en nobele families maar hebben door verstandige huwelijken met personen uit andere rijke en nobele families veel titels en paleizen, kunstverzamelingen en, naar mag worden aangenomen, geld verworven. De collectie in Palazzo Doria Pamphili is één van de weinige grote, waardevolle kunstcollecties die nog in particuliere handen is.

De audiotour in het palazzo is in elegant Oxford-English ingesproken door een huidig familielid, die het heeft over “our family”. Dat zal Jonathan Doria Pamphili zijn, voluit Jonathan Pogson Doria Landi Pamphili, vijftiende prins van Melfi. Hij is adoptiefzoon van Prinses Orietta Doria Pamphili Landi en een Royal Navy Commander, meneer Pogson. Dus als hij in de audiotour trots over zijn voorvaderen spreekt is dat met een korreltje zout te nemen.ls irrelevant maar pikant gegeven: de zuster van deze Jonathan, Gesine (net als hij geadopteerd vanuit een weeshuis in Londen, dus waarschijnlijk geen biologische zuster), voert rechtszaken tegen hem. Jonathan is homo en heeft een Braziliaanse partner, restaurateur van antiek, dus dat is handig. Ze hebben twee kinderen. Ten tijde van de geboorte van de kinderen waren homo-huwelijken in Italië nog niet gelegaliseerd (als enig West-Europees land; zou inmiddels wel zo zijn). Nog minder was het zo dat iemand met een kind uit een heteroseksuele relatie (of een ivf-kind) dat kind legaal met een homoseksuele partner kon adopteren. Daarom wil Gesine dat de rechter bepaalt dat de kinderen van Jonathan op voorhand niet als erfgenamen van Jonathan erkend worden. Het zal bij die toekomstige erfenissen niet om peanuts gaan.

In een recent interview met de Financial Times vertelt Jonathan dit en voegt er met Engels understatement aan toe dat hij “very little contact” met zijn zuster heeft. Ze wonen allebei in het 1000 kamers tellende palazzo, wel in verschillende vleugels.

De naam Doria voert terug op Andrea Doria, de admiraal/zeeheld die rond 1500 streed voor de onafhankelijkheid van zijn geboortestad Genua en ook als huurling voor Keizer Karel V op diverse wereldzeeën tegen de Turken/Ottomanen streed.

De familie Pamphili was al in de 15e eeuw een rijke en machtige adellijke familie in Rome. Eind 17e eeuw lukte het Giovanni Battista om tot Paus gekozen te worden: Innocentius X. Een voorouder was al Kardinaal geweest. Hij benoemde prompt zijn neefje Camillo tot Kardinaal en rechterhand (vandaar het woord nepotisme). Maar deze Camillo bleek zich toch meer tot wereldlijke genoegens aangetrokken te voelen, trad af als Kardinaal en trouwde met Olimpia Aldobrandini. Ze namen hun intrek in het Palazzo aan de Via del Corso, onderdeel van de bruidsschat die Olimpia meekreeg. Je treft daarom bij een deel van de verzameling kunstwerken de naam Aldobrandini aan.

De moeder van Camillo, dus de schoonzus van Paus Innocentius X, heette ook Olimpia. Een zeer ambitieuze dame die na de dood van haar man een grote invloed op haar Paus-zwager begon uit te oefenen. Ze runde zowel belangrijke staatszaken als het familiekapitaal en zag erop toe dat de positie van haar zwager optimaal benut werd om dat kapitaal uit te breiden. Ze werd ook wel La Papessa genoemd.

Eind 18e eeuw dreigde de mannelijke lijn in de familie Pamphili uit te sterven. Toen een Doria-prins met een Pamphili-prinses trouwde vond Paus Clemens XIII het goed dat de familie verder Doria Pamphili zou heten.

Latere Doria Pamphili’s zouden zich nog verdienstelijk maken als burgemeester van Rome, na de eenwording van Italië in 1870, en na de oorlog in 1944.

Op de Gianicolo, in de wijk Monteverde Vecchio, ligt een enorm park (doorsneden door de Via Aurelia) dat naar de daarop staande villa: Villa Pamphili heet. De villa is nog in bezit van de familie Doria Pamphili, het park is verkocht aan de gemeente Rome. De villa is in 1849 hoofdkwartier van Garibaldi geweest, toen die tevergeefs de kortstondige Romeinse Republiek te hulp schoot tegen de Fransen. Het is nu een museum.

De Pamphili’s hebben van oudsher gebouwen aan de Piazza Pasquino, direct achter het huidige Piazza Navona. Paus Innocentius X liet bij de herinrichting van de Piazza Navona aan de Zuid-West-kant van het plein een groot palazzo voor de familie bouwen, wat doorloopt tot Piazza Pasquino. Hij was een groot maecenas en animator voor kunstenaars, waaronder Bernini en Borromini. Bernini liet hij de vierstromen-fontein op de Piazza Navona bouwen en Borromini de kerk ertegenover, de S. Agnese in Agone. In die kerk ligt hij ook begraven, als één van de weinige Pausen die niet in één van de vier pauselijke basilieken begraven is.