Garibaldi

Een enorm charismatische, dappere vechtersbaas, maar ook een volledig ongeleid projectiel, zo zou je Giuseppe Garibaldi kunnen kenschetsen. Met een passie voor de vrijheid van het volk en voor de eenwording van Italië.

Met 25 jaar, officier van de Piëmontese marine, werd hij gegrepen door de idee van de eenwording van Italië en deserteerde hij om met een opstand in Genua mee te kunnen doen. Die werd neergeslagen, Garibaldi werd bij verstek ter dood veroordeeld en vluchtte via via naar Brazilië. Daar was hij generaal en admiraal in de Uruguayaanse Burgeroorlog en leerde hij zijn vrouw Anita kennen.

Terug in Italië verrichte hij in het Risorgimento met een grote groep getrouwen de nodige heldendaden, maar dat ging wel steeds op eigen houtje. Hij was loyaal aan Koning Victor Emanuel II van Savoye, koning van Sardinië en Piëmonte, maar was fel anti clerus en wilde niets liever dan de Paus uit Rome verdrijven. Dat was tegen de officiële lijn van de premier van Piëmonte, Cavour, in die bang was dat teveel druk op de Paus de Fransen ertoe zou aanzetten om extra actief te worden in Italië, terwijl het de vrijheidsbeweging er nu juist om te doen was de grote buitenlandse mogendheden uit Italië te verdrijven.

Cavour, de Bismarck van Italië, moet toch al veel te stellen hebben gehad met het duo Victor Emanuel en Garibaldi. De koning hield zich meer met de berenjacht bezig dan met staatszaken, maar kon plotseling toch eigenzinnig allerlei politieke acties ondernemen, terwijl Garibaldi totaal niet in de hand te houden was. Kwam bij dat de Koning een groot zwak voor Garibaldi had en hem steeds de hand boven het hoofd hield. Tel daarbij op alle republikeinse krachten die een eenwording van Italië onder een koning tegenwerkten en je kunt alleen maar veel bewondering voor Cavour hebben. Uiteindelijk had Cavour toch Frankrijk nodig om de Oostenrijkers te verdrijven en, tot woede van de Paus, achter diens rug om het grootste deel van de Kerkelijke Staat los te weken.

Tot twee keer toe moest Garibaldi door zijn “eigen” Koning en Piëmontees leger gestopt worden om niet naar Rome door te stoten, moest dan in het stof bijten en trok zich vervolgens gedesillusioneerd op zijn eiland Caprera bij Sardinië terug. Zo ook na zijn spectaculaire tocht naar Sicilië (Spedizione dei Mille), en van daar via Calabrië naar Napels en verder. Het was helemaal niet het plan van Cavour en de Koning om (nu al) Zuid-Italië bij Piëmonte te trekken, zij streefden meer naar voorlopig een verenigd Noord-Italië (wel met Rome), maar het overkwam ze dankzij Garibaldi.

Anita deed niet voor haar man onder, ze deed aan de gevechten mee als een vent. Op de Gianicolo staat, op haar graf, een ruiterstandbeeld van haar, waarbij ze met wapperende haren in galop de vijand tegemoet rent, zich met de linkerhand aan haar paard vasthoudt en met haar linkerhand met een pistool zwaait.

Als zowel vader als moeder zo’n sterke vechtersmentaliteit hebben gaat die kennelijk onvermijdelijk over op de volgende generatie. De zoon van Giuseppe en Anita, Riciotti, nam na de dood van zijn vader diens rol over en vocht heldhaftig in vrijheidslegers en het Vreemdelingelegioen in allerlei landen. En ook zijn vier zoons zetten de familietraditie voort, zo valt te lezen in het Museo della Repubblica Romana e della memoria garibaldina in de Porta San Pancrazio.